| Πανίδα της Όχης |
 |
 |
Τα ενδιαιτήματα της πανίδας Γενικά Ενδιαίτημα είναι το ιδιαίτερο περιβάλλον όπου ζει ένα είδος. Κάθε τύπος ενδιαιτήματος χαρακτηρίζεται από συγκεκριμένες συνθήκες και έχει σχετική ομογένεια στη δομή του όπως π.χ. το δάσος, η βραχώδης ακτή, το έλος.Ένα ενδιαίτημα μπορεί να αποτελείται από αρκετούς τύπους οικοτόπων (όπως αυτοί οριοθετούνται από τις ξεχωριστές μονάδες βλάστησης). Αντιθέτως το ενδιαίτημα των μικροοργανισμών είναι μικροσκοπικό και μπορεί να αποτελείται από ένα μόνο είδος φυτού.
Για πολλά έντομα, ένας σαπισμένος κορμός αποτελεί το αποκλειστικό ενδιαίτημα τους. Τα περισσότερα είδη πανίδας χρησιμοποιούν περισσότερα από ένα ενδιαιτήματα. Μερικά όμως ενδιαιτήματα συντηρούν είδη που ζουν κυρίως ή και αποκλειστικά εκεί. Σε αυτά συγκεντρώνονται πολλά είδη που έχουν εξειδικευμένες απαιτήσεις ως προς τον τόπο αναπαραγωγής ή διατροφής τους. Τα άκρως σημαντικά ενδιαιτήματα της περιοχής της Όχης είναι οι βραχώδεις σχηματισμοί, τα δάση φυλλοβόλων, τα δάση αείφυλλων σκληρόφυλλων, καθώς και οι υγρότοποι. Υγρότοποι Στους υγρότοπους (έλη, υγρά λιβάδια, υδάτινες συλλογές, ρέματα) ζουν πολλά εξειδικευμένα είδη που δεν συναντούνται σε άλλα ενδιαιτήματα. Η μεγάλη σε σχέση με το μικρό του μέγεθος αξία του κάμπου Καρύστου οφείλεται στο ότι είναι αποκλειστικός ζωτικός χώρος για μεγάλο αριθμό ειδών, που δεν υπάρχουν αλλού στη νότια Καρυστία.
Περίπου 50 είδη πουλιών (υδρόβια, παρυδάτια και άλλα εξειδικευμένα είδη των υγροτόπων) έχουν παρατηρηθεί αποκλειστικά στον υγρότοπο του κάμπου. Επίσης, τα ρέματα και οι πηγές της Όχης αποτελούν πραγματική πηγή ζωής για απειράριθμα μικρά πλάσματα: υδρόβια έντομα, μαλάκια, ψάρια, αμφίβια, ερπετά, πουλιά και θηλαστικά. Βραχώδεις σχηματισμοί Το ενδιαίτημα των βραχωδών σχηματισμών περιλαμβάνει γκρεμούς, βραχώδεις εξάρσεις, σπηλιές, ακρωτήρια, φαράγγια. Αυτά τα δυσπρόσιτα μέρη είναι αποκλειστικός τόπος αναπαραγωγής πολλών ειδών. Στους βραχώδεις σχηματισμούς φωλιάζουν συνολικά 27 είδη πουλιών, από τα οποία τα 11 είναι απειλούμενα και προστατευόμενα είδη. Σε αυτά περιλαμβάνονται πολλά απειλούμενα αρπακτικά πουλιά, πετροπέρδικες, πετροκότσυφες, πετροχελίδονα και άλλα πουλιά που ζουν σε ανοιχτές βραχώδεις περιοχές. Στις σπηλαιώσεις και ρωγμές των βράχων βρίσκουν καταφύγιο οι νυχτερίδες και ορισμένα ασπόνδυλα. Φυλλοβόλα και αείφυλλα σκληρόφυλλα δάση Πάνω στα φυλλοβόλα δέντρα ζουν εκατοντάδες είδη εντόμων και ασπόνδυλων που αποτελούν τροφή για πολλά είδη πανίδας. Μια γηραιά δρυς μπορεί να είναι κατοικία για 200 είδη ασπόνδυλων ζώων. Τα απομεινάρια δασών προσφέρονται ως τόποι φωλιάσματος για αρπακτικά πουλιά και δασόβια είδη πανίδας. Τέτοια «ρουμάνια» σε απότομες και δυσσπρόσιτες πλαγιές σπανίζουν στο νησιωτικό χώρο. Οι άγονες περιοχές Τα ανοιχτά άδεντρα τοπία της Όχης έχουν πλούσια και ενδιαφέρουσα ερπετοπανίδα και ορνιθοπανίδα. Στους θαμνώνες και στους βραχώδεις σχηματισμούς ζουν 24 είδη ερπετών: 2 είδη χελωνών, 10 είδη σαυρών και 10 είδη φιδιών. Δεκαοχτώ από τα είκοσι είδη αρπακτικών πουλιών που έχουν καταγραφεί στην περιοχή, κυνηγούν σε τέτοια ανοιχτά μη δασικά ενδιαιτήματα. Ορισμένα πολύ σπάνια αρπακτικά, όπως το όρνιο, ο χρυσαετός, η αετογερακίνα, ο πετρίτης και ο σπιζαετός, κυνηγούν σε γυμνές περιοχές. Είναι ενδιαφέρον ότι η πανάρχαια ανθρώπινη επιρροή (φωτιά και βόσκηση) βοήθησε να σχηματιστούν τα ποικιλόμορφα ανοιχτά θαμνοτόπια της Όχης. Το αυθεντικό ποιμενικό τοπίο έχει μεγάλη αξία για την προστασία της φύσης, παρά την αίσθηση του «άγονου» και «έρημου» που προκαλεί. Γνωρίστε:
Ασπόνδυλα ζώα Πάνω από το 90% της Ελληνικής πανίδας αποτελείται από ασπόνδυλα ζώα. Στην περιοχή της Όχης, δεν έχει γίνει ακόμα συστηματική έρευνα της μικροπανίδας. Η Όχη επιφυλάσσει εκπλήξεις. Γνωρίζετε ότι στα ποτάμια της Όχης υπάρχει ένα είδος πεταλίδας;
Ότι στα δάση ζουν είδη εντόμων που συναντά κανείς στα δάση της κεντρικής Ευρώπης; Ότι χιλιάδες μικρές κατσαρίδες ζουν στο υγρό έδαφος των δασών αριάς, στις βόρειες πλαγιές της Όχης;
Ότι ένα από τα μεγαλύτερα έντομα της Ευρώπης ζει στην κοιλάδα της Αγίας Τριάδας; Ότι στον κάμπο της Καρύστου απαντούν σπάνιες αφρικανικές πεταλούδες; Ότι αφθονούν στο Δημοσάρη οι «πεταλούδες της Ρόδου»; Γνωρίστε:
Θηλαστικά της Όχης Σήμερα η πανίδα της περιοχής χαρακτηρίζεται από ελάχιστα μεγάλα θηλαστικά Αφθονούν ορισμένα κοινά είδη, όπως η αλεπού, το κουνάβι, η νυφίτσα, ο σκατζόχοιρος και πολλά είδη τρωκτικών. Μάλιστα, ένα μεγαλόσωμο νυκτόβιο τρωκτικό που είναι αρκετά κοινό στα δάση της περιοχής, είναι το πελέκι ή δασομυωξός (Glis glis). Αυτό το είδος συμπεριφέρεται σαν νυκτόβιος σκίουρος. Την ημέρα κοιμάται, ενώ το βράδυ σκαρφαλώνει επιδέξια ακόμη και στην πιο γλιστερή επιφάνεια. Συχνά το βράδυ ακούγονται πελέκια μέσα στον Καστανόλογγο της Όχης. Ο λαγός, υπάρχει σε μικρούς αριθμούς εξαιτίας του παράνομου κυνηγιού. Οι κάτοικοι του Καβοντόρου ακόμα θυμούνται την εποχή που οι λαγοί ήταν τόσοι πολλοί, που προξενούσαν ζημιές στα σπαρτά. Σήμερα, που υπάρχουν δρόμοι παντού, σπάνια βλέπει κανείς αυτό το γοργοπόδαρο ζώο. Η μεσογειακή φώκια, παγκόσμια απειλούμενο είδος, επιβιώνει στις ακτές του Καβοντόρου και ίσως και στους Πεταλιούς. Σύμφωνα με τη διήγηση ντόπιου ψαρά, στα μέσα του εικοστού αιώνα ήταν τόσες πολλές οι φώκιες, που οι ντόπιοι ψαράδες σκότωναν τα φωκάκια που έβρισκαν σε κλειστές παραλίες και σπηλιές για να πάρουν το δέρμα τους, που το χρησιμοποιούσαν για την κατασκευή τσαρουχιών.Υπάρχουν ακόμη δύο τοπωνύμια «Φώκιες», δίπλα στην παραλία Καλλιανού και άλλο ένα στο Ακταίο (Σκούασι). Ας ελπίσουμε ότι δεν θα μείνει μόνο το τοπωνύμιο ως ανάμνηση αυτού του σπάνιου στις μέρες μας θηλαστικού. Γνωρίστε:
Πουλιά στην 'Οχη Γενικά Παρόλο που η Όχη είναι ένα νησιωτικό βουνό, παρουσιάζει αυξημένη ποικιλία ορνιθοπανίδας με περισσότερα από 211 είδη.
Η περιοχή έχει ορνιθολογικό ενδιαφέρον για τους ακόλουθους λόγους: Η νότια Καρυστία βρίσκεται σε στρατηγική θέση στο νοτιότερο άκρο της Εύβοιας και έτσι αποτελεί σταθμό ανεφοδιασμού για πολλά είδη που αναγκάζονται να διασχίζουν τη θάλασσα. Ενδεικτικό είναι ότι το 80% των ειδών των πουλιών της περιοχής της Όχης, είναι μεταναστευτικά.
Το ακρωτήριο και οι ακτές του Καφηρέα, η κορυφή της Όχης και ιδιαίτερα ο κάμπος Καρύστου, προσφέρουν αρκετές ευκαιρίες, για να παρατηρήσει κανείς τη μετανάστευση αρπακτικών, υδρόβιων, παρυδάτιων και στρουθιόμορφων πουλιών. Λόγω της γεωγραφικής της θέσης, η περιοχή λειτουργεί ως διάδρομος επικοινωνίας των πουλιών μεταξύ της Στερεάς Ελλάδας και των νησιών. Ο ορεινός όγκος της Όχης αποτελεί φυσικό«εκτροφείο» για ορισμένα είδη, που μπορούν να διασπείρονται νότια προς τις Κυκλάδες. Τέτοια είδη είναι τα δασικά στρουθιόμορφα, ορισμένα σπάνια αρπακτικά, καθώς και είδη που συντηρούν πολύ μικρούς φωλιάζοντες πληθυσμούς στη νότια Ελλάδα. Αρπακτικά πουλιά Στην περιοχή έχουν καταγραφεί 20 είδη ημερόβιων αρπακτικών πουλιών και 5 είδη νυκτόβιων.
Ορισμένα από αυτά έχουν εδώ μόνιμους πληθυσμούς. Αναπαράγονται σπιζαετοί, φιδαετοί, γερακίνες, πετρίτες και αρκετοί μπούφοι. Χρυσαετοί, αετογερακίνες, καλαμόκιρκοι και τσίφτες περνούν και σταθμεύουν στην περιοχή, την εποχή που μεταναστεύουν. Πολλά φωλιάζοντα είδη Στην περιοχή έχουν καταγραφεί 69 φωλιάζοντα είδη πουλιών, μεγάλος αριθμός για νησιωτικό χώρο. Επιπλέον, η περιοχή συντηρεί πληθυσμούς προστατευόμενων ειδών που έχουν υποστεί μεγάλη μείωση των πληθυσμών και της κατανομής τους στην Ευρώπη. Προστατευόμενα είδη πουλιών με αξιόλογους πληθυσμούς στην Όχη είναι ο θαλασσοκόρακας, το γιδοβύζι, η πετροπέρδικα, η δενδροσταρήθρα, η χαμοκελάδα, το κουφαηδόνι, η κιστικόλη, ο αμπελουργός, ο σκουρόβλαχος κ.α. Καταφύγιο για κινδυνεύοντα είδη Πολλά είδη πουλιών έχουν υποστεί πληθυσμιακή μείωση. Τα αρπακτικά πουλιά ιδιαίτερα, εξαφανίζονται με δραματικούς ρυθμούς. Τα υδρόβια και παρυδάτια έχουν όλο και λιγότερους υγρότοπους για στάθμευση και τροφή. Η Όχη αποτελεί καταφύγιο επειδή συγκρατεί πληθυσμούς ειδών που έχουν μειωθεί στον αιγαιοπελαγίτικο χώρο. Αν διατηρηθεί το φυσικό περιβάλλον, ορισμένα είδη που χάθηκαν ή μειώθηκαν, θα μπορέσουν να ξαναεπιστρέψουν. Το όρνιο και ο χρυσαετός, που άλλοτε φώλιαζαν στη νότια Εύβοια, μπορεί κάποτε να επιστρέψουν στην περιοχή. Αρκεί να προστατευτούν τα είδη και τα ενδιαιτήματα τους. Γνωρίστε:
Ερπετά και αμφίβια Τα αμφίβια απαιτούν νερόλακκους, λιμνούλες και άλλες φυσικές υδατοσυλλογές για να γεννήσουν τα αυγά τους και να μεγαλώσουν τα μικρά τους. Σε υψόμετρο συνήθως μεγαλύτερο των 400 μ, σε υγρά σημεία, συναντάται ο κίτρινος βομβητής (Bombina variegata).
Η σαλαμάνδρα, ένα ορεινό δασόβιο είδος, χρησιμοποιεί για αναπαραγωγή τις ορεινές ρεματιές, ενώ οι φρύνοι (μπράσκα και πράσινος φρύνος) μπορούν να χρησιμοποιήσουν ακόμη και πρόσκαιρες υδατοσυλλογές.
Τα βατράχια τρέφονται με έντομα και στους παράκτιους υγρότοπους, οι πληθυσμοί τους είναι τεράστιοι. Η υπηρεσία που προσφέρουν στον άνθρωπο, καταναλώνοντας κουνούπια και μύγες, είναι ανυπολόγιστη.Ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα είναι η παρουσία των χελωνών στην περιοχή. Η κρασπεδωτή χελώνα (Testudo marginata) παρατηρείται σε όλη την περιοχή, ακόμη και στα μεγαλύτερα υψόμετρα.Η μεσογειακή χελώνα (Testudo hermanni) υπάρχει σε πολλά μέρη, ακόμη και στον κάμπο.
Από τις δύο νεροχελώνες που υπάρχουν στα ρέματα της περιοχής, πιο κοινή είναι η γραμμωτή νεροχελώνα (Mauremys caspica). Έχουν καταγραφεί 10 είδη σαύρας.
Τα πιο κοινά είδη είναι το σιλιβούτι (Podarcis erhardii), ο αβλέφαρος (Ablepharus kitaibelii), με μάτια που ποτέ δεν κλείνουν και η μεγαλόπρεπη τρανόσαυρα (Lacerta trilineata). Το σαμιαμίδι (Hemidactylus turcicus) βρίσκεται σε όλα σχεδόν τα ανθρώπινα κτίσματα. Στα μεγαλύτερα υψόμετρα η τρανόσαυρα αντικαθίσταται από την πρασινόσαυρα (Lacerta viridis), μια εντυπωσιακή σμαραγδένια σαύρα με μπλε ρουά λαιμό. Στα ορεινά τμήματα του βουνού αφθονεί η ευκίνητη τοιχογουστέρα (Podarcis muralis). Ο τυφλίτης (Ophisaurus apodus), μεγαλόσωμη σαύρα χωρίς πόδια, είναι αρκετά κοινός και μπορεί να βρεθεί ακόμη και στα χωριά. Υπάρχει μεγάλη ποικιλία φιδιών.
Από τα δώδεκα είδη φιδιών που υπάρχουν στην περιοχή μόνο ένα, η οχιά (Vipera ammodytes)είναι επικίνδυνο, ιοβόλο είδος.
Ο σαπίτης (Malpolon monspessulanus) που είναι κοινός σε όλη την περιοχή της Όχης, έχει επίσης δηλητήριο, ωστόσο είναι εντελώς ακίνδυνος γιατί το δηλητήριο βρίσκεται στα πίσω του δόντια (οπισθόγλυφο). Έτσι, ακόμα και αν καταφέρει να δαγκώσει, τα συμπτώματα είναι πολύ ελαφρά έως ανύπαρκτα. Το νερόφιδο (Natrix natrix) είναι από τα πιο κοινά φίδια της περιοχής. Βρίσκεται στα ρέματα. Σε περιοχές με μακία βλάστηση, σε καλλιέργειες και βοσκοτόπια συχνάζει ο έφιος (Coluber caspius). Η γρήγορη σαΐτα (Coluber najadum) απαντάται σε όλη την περιοχή. Το γούρικο κατά την ελληνική παράδοση σπιτόφιδο (Elaphe situla) και ο μεγαλόσωμος λαφίτης (Elaphe quatuorlineata), είναι αυστηρά προστατευόμενα είδη βάσει της Κοινοτικής Οδηγίας 92/43. Τα φίδια είναι δείκτες ποικιλότητας και υγείας του περιβάλλοντος. Αποτελούν τροφή για άλλα ζώα, όπως τα αρπακτικά πουλιά. Τα περισσότερα φίδια τρέφονται με τρωκτικά, έντομα ή άλλα ερπετά και γι’ αυτό το λόγο περιορίζουν τους αριθμούς των ειδών που προκαλούν ζημιές στη γεωργία. Γνωρίστε: Ψάρια και θαλάσσια ζωή Οι θάλασσες που περιβάλλουν την περιοχή της Όχης έχουν η καθεμιά την ιδιαιτερότητα τους. Ο νότιος Ευβοϊκός είναι ωκεανογραφικά διαφορετική θάλασσα από τα ταραγμένα νερά του Καβοντόρου στο ανοιχτό Αιγαίο.
Ο νότιος Ευβοϊκός. Η θάλασσα του Καβοντόρου Ψάρια γλυκού νερού Γνωρίστε:
|
